Қосу (Қоғамдық) Қосу (Жеке)
Қазақ

Жер жүзі жабылғанда ғылым жаққа,
Қазақ жүр құмарланып құр шатаққа.
«Анау – қу, мынау – пысық, мен – батыр» – деп,
Айналды бірін-бірі құрытпаққа.

Ойда жоқ: «Өнер біліп, жол табайын»,
Жалмауға жалықпайды өз маңайын.
Мұның түбі не болар деген жан жоқ,
Ұрлық, ұрыс, араздық күнде дайын.

Өтірікпен өткізіп күн мен айын,
Демейді «жамандықтан жалығайын».
«Анау – шыным, мынауым – сырым ғой» –деп,
Сонша жақсы біледі алдау жайын.

Жаз жалымен жібермей жалғыз тайын,
Тыныштықпен ішкізбей тақта шайын,
Ұрысы ұрлап, қуы алдап, сұмы елертіп,
Құрытады үш жақтап тамам байын.

Байдың да ойлағаны – «ел алайын»,
Білмейді, қу шағып жүр өз бақайын,
Көзі аспанда, көңілі мақтанда боп,
Тауысқанын сезбейді ішкі майын.

Демейді «ғылым біліп жанданайын»,
Мақсұты – «мақтан іздеп паңданайын».
Қанша ұқтырып айтсаң да – қалыбында,
Ойда жоқ – «жігерленіп, қамданайын».

Мінеки, естісеңіз елдің жайын,
К...інен кейін кетті басқан сайын.
Қайран елім, қазағым, қайран жұртым,
Көп айтып, а, дариға, не қылайын!
Қазақтың ең жақсысы...

Қазақтың ең жақсысы,
Үш нәрсеге шоқынар:
Мақтаны, асты, нәпсiсi –
Шоқынғаны осылар.

Асты билер жас болса,
Мақтанар баққа мас болса,
Аулақта арам ас болса,
Асаудан деме шошынар.

Сайтанмен ойнас жүрегi,
Пайда мен мақтан тiлегi,
Арамға батса бiлегi,
Жақсыға қайтып қосылар?

Тiлiнде бал, iшiнде у,
Көз байлағыш көп жәду,
Жақсы атанған өңкей қу,
Алдап алған досы бар.

Бiрiн-бiрi: «Дос»,– десер,
«Жауымның жолын тос»,– десер,
Дос қолымен от көсер,
Өзi ап-аман отырар.

«Мен де артыңнан барам»,– деп,
«Өлтiрсе, құныңды алам»,– деп,
«Құтылмас менен, бәлем»,– деп,
Аузымен қоқай-лоқылар.

Арамды судай сiмiрiп,
Ернiмен уын жымырып,
Маскүнем, бәңгi боп жүрiп,
Жауырын жаба тоқынар.

Тамақ үшiн жан жалдап,
Арын сатып, елдi алдап,
Сауысқанша қылмаңдап,
Әр үйден боқ шоқылар.

Жүрегi қатып, мұз болған,
Майда тiлi бiз болған,
Қызтеке едi, қыз болған,
Бейне алдамшы сопылар.

«Бар ма маған бiр сын?» – деп,
«Ұстағаным қай дiн?» – деп,
Ойламайды: «Кiммiн?» – деп,
Жүрегiнде тоты бар.

Қанша жарық нұр құйсам,
Хақиқаттан сыр құйсам,
Өршеленер су құйсам,
Нәпсi деген оты бар.

Күндеп іші қайнайды,
Қызыл тілін қайрайды,
Әлі-ақ өзі жайрайды,
Алдында әділ соты бар.

Арам мен ақты бiр жимақ,
Жүрекке қайтып сидырмақ,
Қылмақ және қылдырмақ,
Қызтекенiң ниетi бар.

Өзiңе көңiлiң толса да,
Басыңа қыдыр қонса да,
Жүрегiң жалғыз болса да,
Астыңның екi к…i бар.

Ашуланып албастың,
Күндемей менi қалмассың,
Тiлiмдi кесiп алмассың,
Ақты айтуға еркi бар.

Алысып сенi жеңбейiм,
Алдауыңа сенбейiм,
Ащы тiлмен емдейiм,
Жүрегiңнiң дертi бар.

Адамды жауға бермеуге,
Жетсе қолды сермеуге,
Қызтекенi емдеуге,
Ақылдың қылған сертi бар.

Айырам деп жендеттен,
Тазартам деп iндеттен,
Құтылам деп мiндеттен,
Иманымның беркi бар.
Достарыңызбен бөлісіңіз